Tại khu định cư người tị nạn Kyaka II ở Uganda, doanh nghiệp xã hội Live in Green do Solomon Bhaghabhonerano, một người tị nạn gốc Congo, sáng lập đã phát triển mô hình biến rác thực phẩm và phế liệu nông nghiệp thành nhiên liệu nấu ăn. Họ sản xuất vài tấn viên than nén mỗi ngày từ lõi bắp, vỏ chuối và mùn cưa, đồng thời vận hành vườn ươm và chế tạo bếp đun phù hợp cho cộng đồng.
Live in Green bắt đầu vườn ươm vào năm 2016 nhưng đến 2021 chuyển trọng tâm sang sản xuất viên than nén khi nhận ra chỉ trồng cây không đủ vì củi vẫn là nguồn chính. Nhóm dự án đã cải tiến thiết kế để viên nén dễ châm và cháy lâu hơn. Hoạt động thu gom rác hữu cơ tạo việc làm cho nhiều người tị nạn.
Mô hình được chuyên gia quan tâm: Isona Shibata của Ashden khen quy mô và trung tâm thu hồi chất thải của dự án. Vào tháng Sáu, Ashden trao 270.000 bảng cho 18 doanh nghiệp do người tị nạn điều hành ở khu vực, và Live in Green nhận 25.000 bảng để mở rộng quy mô và hoàn thiện bếp cho thị trường quốc tế; Bhaghabhonerano gọi khoản trợ cấp là "một bước ngoặt".
Cũng có cảnh báo khoa học: Cecilia Nalwadda của Học viện Khoa học Quốc gia Uganda nhắc rằng lấy vật chất hữu cơ làm nhiên liệu có thể làm giảm dinh dưỡng đất, nên cần cân bằng giữa năng lượng sạch và sức khỏe đất. Live in Green nói họ áp dụng cách tiếp cận toàn diện, kết hợp các ô trồng rừng với thu gom rác hữu cơ có tổ chức trên toàn Kyaka II.
Từ khó
- doanh nghiệp xã hội — công ty giải quyết vấn đề xã hội
- viên than nén — sản phẩm than đóng thành khối nhỏ
- vườn ươm — nơi trồng cây non để chăm sóc
- thu gom — tập hợp và thu lại vật thải
- trọng tâm — vấn đề hoặc hoạt động được ưu tiên
- trợ cấp — tiền hỗ trợ do tổ chức hoặc quỹ cấp
- dinh dưỡng đất — lượng chất và khoáng giữ cho đất màu mỡ
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Mô hình biến rác hữu cơ thành nhiên liệu tạo việc làm cho người tị nạn. Bạn nghĩ ưu điểm và khó khăn chính của mô hình này là gì? Hãy nêu ví dụ từ bài.
- Bài viết nhắc cần cân bằng giữa năng lượng sạch và sức khỏe đất. Theo bạn, những biện pháp nào trong bài có thể giúp đạt cân bằng đó?
- Live in Green muốn hoàn thiện bếp cho thị trường quốc tế. Theo bạn, khi mở rộng ra quốc tế họ có thể gặp những thách thức nào?