Xi măng ở Nepal: tự túc, xuất khẩu và ô nhiễmCEFR B2
25 thg 11, 2025
Phỏng theo Qian Sun, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: JC Gellidon, Unsplash
Sau trận động đất 2015, Nepal mở rộng sản xuất xi măng để đáp ứng nhu cầu tái thiết. Các khoản đầu tư lớn, đặc biệt từ Trung Quốc, đã thay đổi năng lực ngành: Hongshi Group vào năm 2017 với thỏa thuận USD 359 million, nắm 70 percent cổ phần và đặt mục tiêu 12,000 tấn mỗi ngày; Huaxin vào năm 2019 với USD 140 million và mục tiêu 3,000 tấn mỗi ngày. Đến năm 2019, nước này có thể đáp ứng nhu cầu nội địa và từ tháng 7 năm 2022 bắt đầu xuất khẩu sang Ấn Độ.
Nepal có trữ lượng đá vôi 1.07 billion tons, 124 nhà máy xi măng đăng ký và 72 nhà máy hoạt động, sản xuất tới 22 million tons mỗi năm. Ngành ước tính doanh thu hàng năm khoảng NPR 150 billion và ngành kiếm được NPR 3.85 billion (USD 24 million) từ xuất khẩu sang Ấn Độ trong năm tài chính 2023/24. Dự án ở Nawalparasi được báo cáo tạo ít nhất 10,000 việc làm, xây đường và tăng thương mại khu vực.
Tuy nhiên, mở rộng nhanh cũng đem theo chi phí môi trường và xã hội. Lũ lớn tháng 9 năm 2024 do mưa mùa khiến gần 250 người thiệt mạng trên toàn quốc; ở Rosi Valley ít nhất 69 ca tử vong được liên kết với khai thác mỏ không được quản lý và khai thác cát ở lưu vực sông. Nghiên cứu và khảo sát ghi nhận ô nhiễm không khí, nước, tiếng ồn và đất, và một nghiên cứu của Nepal Rastra Bank năm 2021 cho thấy 92 percent người trả lời nói ngành xi măng gây ô nhiễm trong cộng đồng họ. Một bài báo năm 2021 liên kết xói mòn đất với quản lý mỏ đá vôi kém. Báo cáo State of the Global Air 2025 nêu 41,300 người đã chết trong năm 2023 do tiếp xúc với chất ô nhiễm không khí nguy hại.
Áp lực chính trị và thương mại cũng ảnh hưởng đến ngành: từ 2024, Ấn Độ ngừng cấp tem IS cho xi măng sản xuất tại Nepal, làm giảm tiếp cận thị trường. Lịch sử cho thấy các đánh đổi khó khăn, ví dụ nhà máy Himal Cement do nhà nước bắt đầu năm 1967 gây ô nhiễm địa phương và đóng cửa năm 2002, và nhà hoạt động Dilip Mahato bị sát hại sau khi phản đối khai thác cát trái phép. Nepal cam kết đạt net-zero emissions vào năm 2045, nhưng sự mở rộng của ngành xi măng làm tăng thách thức với mục tiêu này.
Từ khó
- tái thiết — việc xây lại sau thiệt hại hoặc thiên tai
- mở rộng — tăng quy mô hoặc phạm vi hoạt động
- trữ lượng — số lượng tài nguyên còn trong lòng đất
- khai thác — lấy tài nguyên hoặc vật liệu khỏi thiên nhiên
- ô nhiễm — sự có mặt của chất gây hại môi trường
- xói mòn — mất đất do nước hoặc gió cuốn đi
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Ngành xi măng mang lại lợi ích kinh tế như đầu tư, việc làm và xuất khẩu nhưng cũng gây tác động môi trường. Theo bạn, chính phủ nên ưu tiên điều gì hơn và vì sao?
- Những biện pháp thực tế nào nhà máy xi măng hoặc chính quyền địa phương có thể làm để giảm ô nhiễm mà vẫn giữ được sản xuất và việc làm? Nêu ít nhất hai ví dụ từ bài hoặc ý tưởng hợp lý.
- Quyết định ngừng cấp tem IS từ 2024 làm giảm tiếp cận thị trường Ấn Độ. Theo bạn, các doanh nghiệp Nepal có thể làm gì để giảm rủi ro do các biện pháp thương mại như vậy?
Bài viết liên quan
Tóc ghi lại tiếp xúc với hóa chất
Nghiên cứu từ University of Texas at Austin cho thấy tóc người có thể lưu lại dấu vết tiếp xúc với hóa chất qua ngày, tuần và tháng. Phương pháp mới quét sợi tóc nguyên vẹn và phát hiện nhiều hợp chất, giúp hiểu tiếp xúc lâu dài hơn máu hay nước tiểu.
