March Madness và các cuộc thi điền bảng phản ánh một xung đột giữa phân tích có cơ sở và ngẫu nhiên. Hàng triệu người tham gia bằng cách chọn đội thắng và đoán các bất ngờ; họ sử dụng kiến thức, dữ liệu và phán đoán cá nhân nhưng kết quả cuối cùng thường bị ảnh hưởng mạnh bởi yếu tố may rủi trong từng trận đấu.
Trong lĩnh vực tâm lý học, khái niệm ảo giác kiểm soát mô tả khuynh hướng tin rằng việc lựa chọn cá nhân có thể điều khiển những sự kiện thực ra do vận may. Ở March Madness, ảo giác này thể hiện rõ khi các dự đoán trông rất có cơ sở nhưng ngay một pha ném may mắn, một trận đấu tồi hoặc một chấn thương ngoài ý muốn có thể làm sụp nhiều bảng cùng lúc.
Albert Cohen của Michigan State University phân tích vai trò của kỹ năng và may mắn trong thành công của bảng dự đoán. Ông nêu rằng kỹ năng, phân tích và chuẩn bị có thể đóng góp cho thành công, nhưng may rủi vẫn là yếu tố then chốt. Ông cũng nhắc đến mối quan hệ giữa thống kê, khoa học định phí và thể thao; quan điểm này được đăng trên Futurity.
- Giám đốc chương trình chứng chỉ sau đại học về phân tích thể thao
- Giám đốc Chương trình Khoa học Định phí
- Chuyên gia học thuật cao cấp, khoa Toán và khoa Thống kê và Xác suất
Từ khó
- phân tích — xem xét dữ liệu để hiểu và giải thích
- ngẫu nhiên — xảy ra không theo quy luật chắc chắn
- ảo giác kiểm soát — niềm tin là cá nhân có thể điều khiển kết quả
- may rủi — sự không chắc chắn do vận may hoặc xui xẻo
- thống kê — ngành phân tích dữ liệu bằng số liệu
- khoa học định phí — nghiên cứu rủi ro và tính phí bảo hiểm
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ nên dựa vào phân tích hay chấp nhận yếu tố may rủi khi điền bảng? Vì sao?
- Ảo giác kiểm soát có thể ảnh hưởng thế nào đến cách mọi người chọn đội? Hãy nêu ví dụ.
- Những bước cụ thể nào có thể giúp người dự đoán giảm rủi ro do may rủi?
