Tắc nghẽn giao thông ở nhiều thành phố châu Á là hệ quả của tăng trưởng đô thị nhanh và sự ưa chuộng phương tiện cá nhân. Vấn đề không chỉ làm tăng phát thải khí nhà kính và ô nhiễm độc hại, mà còn giảm chất lượng sống và gây thiệt hại kinh tế: tắc đường tiêu tốn 2–5% GDP hàng năm. Mỗi năm có thêm khoảng 44 triệu người vào các thành phố châu Á, làm tăng áp lực lên cơ sở hạ tầng giao thông.
Tại New Delhi, chính quyền đã áp các quy định mạnh mẽ để giảm ô nhiễm: xe diesel trên 10 năm và xe xăng trên 15 năm bị tịch thu, tiêu hủy; trong hai năm qua năm triệu xe đã bị loại khỏi đường phố, giảm khoảng 35%. Thành phố tăng cường xe buýt điện (800 trên 3,700 xe buýt) và mở rộng Metro — hiện 288 nhà ga trên 392 km; năm 2022 metro phục vụ trung bình 2,5 triệu hành khách mỗi ngày. Tuy nhiên, chính phủ cho rằng xu hướng ưa thích phương tiện cá nhân đã làm suy yếu nỗ lực và khiến Delhi trở thành một nguồn phát thải lớn.
Bangkok cố gắng đảo ngược xu hướng bằng cách cải thiện đội xe buýt, mở rộng metro, tích hợp nhiều loại hình vận tải và áp dụng định giá đỗ xe; nhưng các biện pháp như tăng phí đỗ hay thuế nhiên liệu không được ưa chuộng nên ưu tiên chuyển sang giao thông an toàn, tiện lợi và giá cả phải chăng. Philippines nhận hỗ trợ từ Ngân hàng Phát triển Châu Á (danh mục cho vay vận tải đô thị trị giá US$11.48 tỷ và khoản vay US$1 tỷ cho Metro Rail Transit Line 4 dài 13.4 km với 10 nhà ga). Metro Manila xây tuyến tàu điện ngầm dài 33 km trị giá US$7 tỷ, dự kiến phục vụ 800,000 hành khách mỗi ngày khi hoàn thành vào 2027, với giai đoạn một vào nửa sau năm 2025. Jakarta cải thiện tích hợp đường sắt và xe buýt và lên kế hoạch điện hóa đội xe.
Các công nghệ cảm biến, mạng không dây và nền tảng bản đồ thời gian thực như Google Maps cùng dịch vụ theo ứng dụng (Uber, Grab) đã cải thiện quản lý giao thông và cung cấp lựa chọn di chuyển rẻ, tiện. Quy hoạch viên có thể tận dụng dữ liệu này để giảm tắc nghẽn và phát thải, nhưng quy mô đô thị hóa và thói quen di chuyển cá nhân tạo ra thách thức lớn cho việc triển khai các giải pháp bền vững.
Từ khó
- tắc nghẽn — trạng thái đường bị tắt, di chuyển chậmTắc nghẽn giao thông
- phát thải — khí và chất ra môi trường từ hoạt động
- thiệt hại — mất mát về tiền bạc hoặc tài sản
- hạ tầng — các công trình, hệ thống cơ sở vật chất
- tịch thu — thu giữ tài sản theo quyết định chính quyền
- tiêu hủy — loại bỏ vật, làm cho không thể dùng lại
- điện hóa — chuyển đổi sử dụng năng lượng điện
- tích hợp — kết hợp nhiều phần hoặc hệ thống lại
- định giá — xác định mức giá cần phải trả
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn đánh giá thế nào về việc tịch thu và tiêu hủy xe cũ như một giải pháp giảm ô nhiễm? Có lợi và hại ra sao cho người dân?
- Quy hoạch viên có thể dùng dữ liệu từ cảm biến và ứng dụng để giảm tắc nghẽn như thế nào trong thành phố của bạn? Nêu một hoặc hai ví dụ cụ thể.
- Vì sao các biện pháp tăng phí đỗ hay thuế nhiên liệu thường không được ưa chuộng? Bạn đề xuất giải pháp thay thế nào vừa hiệu quả vừa được người dân chấp nhận?
Bài viết liên quan
AI và ảnh công dân phát hiện muỗi Anopheles stephensi ở Madagascar
Các nhà nghiên cứu dùng AI và ảnh do người dân gửi để xác định Anopheles stephensi, được cho là phát hiện đầu tiên ở Madagascar. Ảnh chụp năm 2020 qua ứng dụng GLOBE Observer và kết quả được công bố trên tạp chí Insects.