Con người thường thực hiện nhiều hành động quen thuộc một cách vô thức, chẳng hạn như di chuyển đồ vật hay lái xe. Vào cuối thế kỷ 19, hai nhà tâm lý học William James và Wilhelm Wundt đã đưa ra hai lý thuyết trái ngược nhau. James cho rằng nhận thức xảy ra sau cử động nhờ phản hồi giác quan, trong khi Wundt tin rằng quá trình này bắt đầu trước cử động khi脑 bộ lập kế hoạch. Trong hơn 130 năm, giả thuyết nào đúng vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải.
Mới đây, hai nhà khoa học Hal Blumenfeld và David S. Jin thuộc Đại học Yale đã công bố nghiên cứu trên tạp chí PNAS Nexus. Thử nghiệm được thực hiện trên 67 người vừa chơi trò xếp hình khối trượt vừa xem video. Bằng phương pháp điện brain đồ (EEG), nhóm nghiên cứu phát hiện cả hai lý thuyết trên đều đúng.
Nhận thức về hành động đòi hỏi hai tín hiệu brain bộ mạnh mẽ: tín hiệu lập kế hoạch vận động trước hành động và tín hiệu cảm giác sau khi thực hiện. Bên cạnh đó, khi người tham gia mệt mỏi hay xao nhãng, đồng tử thu nhỏ và mức độ nhận thức giảm theo. Nghiên cứu này cũng giúp giải thích lý do các tín hiệu trên bị rối loạn ở bệnh nhân mắc bệnh Parkinson, tâm thần phân liệt hoặc đột quỵ. Trong thời gian tới, nhóm dự định sử dụng phương pháp chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để tiếp tục nghiên cứu các vùng brain sâu hơn.
Từ khó
- nhận thức — khả năng hiểu và nhận biết thế giới xung quanh.
- vô thức — thực hiện hành động mà không suy nghĩ hay chú ý.
- phản hồi — thông tin trả lại sau một hành động hoặc quá trình.
- xao nhãng — không tập trung chú ý vào công việc đang làm.
- đồng tử — lỗ nhỏ ở giữa lòng đen của mắt người.
- đột quỵ — tình trạng não bị tổn thương do thiếu máu đột ngột.
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, việc hiểu rõ cách brain bộ kiểm soát nhận thức và cử động có ý nghĩa gì đối với cuộc sống hằng ngày?
- Nghiên cứu này có thể hỗ trợ như thế nào trong việc điều trị các bệnh thần kinh như Parkinson hay đột quỵ?
