AI và bầu cử ở BangladeshCEFR B2
1 thg 4, 2026
Phỏng theo Zulker Naeen, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Refat Ul Islam, Unsplash
Bangladesh tổ chức cuộc bầu cử quốc gia vào ngày 12 tháng 2, sau khi một cuộc nổi dậy sinh viên lớn vào tháng 7 năm 2024 lật đổ chính phủ trước đó. Trong những tháng dẫn tới bầu cử, trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò then chốt trong việc tạo và lan truyền thông tin sai lệch, ảnh hưởng tới diễn ngôn chính trị và niềm tin công chúng.
Vào ngày 14 tháng 12 năm 2025, một bức ảnh lan truyền trực tuyến dường như cho thấy Shadik Kayem, Phó Chủ tịch thứ 27 của Hội Sinh viên Trung ương Đại học Dhaka, ngồi cùng một người sau này bị cáo buộc là kẻ bắn Osman Hadi. Ông Osman Hadi bị bắn ở Dhaka ngày 11 tháng 12. Tổ chức kiểm chứng FactWatch xác nhận bức ảnh là giả và do AI tạo ra.
Một nghiên cứu công bố trong chiến dịch bầu cử xác định 72 trường hợp nội dung bị thao tác bằng AI. Trong đó 49% tạo ra hoàn toàn các hoạt động hoặc phát ngôn hư cấu và 28% sử dụng AI để gán phát ngôn sai qua các "phocard" chỉnh sửa; nghiên cứu cũng phát hiện 20 trường hợp trích dẫn giả mạo được chỉnh sửa bằng AI. Hình ảnh và video tổng hợp nhắm vào nhiều lãnh đạo, gồm deepfake mô tả phát biểu hoặc hoạt động dàn dựng, và một video sai sự thật cho thấy cựu Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad ủng hộ Hasina.
Các chiến dịch sử dụng "phocard" bắt chước các hãng tin đáng tin cậy như Somoy TV, Channel i, Jugantor, Kaler Kantho và Barta Bazar, khiến trích dẫn bịa đặt được lan truyền rộng hơn; những trích dẫn giả mạo được gán cho nhiều nhân vật chính trị. Nghiên cứu còn liệt kê số vụ tấn công theo đảng: Bangladesh Nationalist Party 47, Jamaat-e-Islami 13 và Awami League 6. Quan sát viên nhận định chiến dịch đã tạo ra thủ thuật mới, leo thang gần ngày bầu cử, và hiện chưa rõ các nền dân chủ Nam Á khác đã chuẩn bị thế nào trước làn sóng thông tin sai lệch do AI dẫn dắt.
- Thời điểm: gia tăng gần ngày bầu cử.
- Hình thức: ảnh, video và "phocard" do AI tạo.
- Mục tiêu: lãnh đạo chính trị và niềm tin công chúng.
Từ khó
- trí tuệ nhân tạo — công nghệ máy tính tạo mô phỏng khả năng thông minhAI
- thông tin sai lệch — tin được tạo hoặc chia sẻ không đúng sự thật
- kiểm chứng — xác minh độ chính xác của thông tin
- phocard — thẻ ảnh chỉnh sửa gán lời nói giả cho người khác
- video tổng hợp — video được tạo hoặc sửa bằng công nghệ tổng hợp
- trích dẫn giả mạo — lời nói được gán nhưng thực tế không ai nói
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, tác động lâu dài của thông tin sai lệch do AI đối với niềm tin công chúng có thể là gì? Nêu lý do.
- Những biện pháp thực tế nào các tổ chức truyền thông có thể áp dụng để phát hiện và giảm thiểu 'phocard' và trích dẫn giả mạo?
- Các quốc gia láng giềng nên làm gì để chuẩn bị trước làn sóng thông tin sai lệch do AI, theo bạn?
