Trên khắp Mỹ Latinh, nhóm nghiên cứu và tổ chức phi chính phủ đang triển khai AI để mở rộng tiếp cận thông tin về sức khỏe tình dục và sinh sản, đặc biệt với các nhóm bị biên giới hóa. Ở Peru, bác sĩ sản phụ khoa Ana Miluzka Baca Gamarra dẫn đầu thiết kế TeleNanu, một chatbot bằng tiếng Quechua cho thanh thiếu niên. TeleNanu dùng AI tạo sinh cùng một mô hình tư vấn năm bước để xây dựng niềm tin, xác định nhu cầu, kiểm tra hiểu biết và giữ kênh liên lạc mở. Hệ thống được nữ hộ sinh huấn luyện theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế Peru, dựa trên tài liệu bình duyệt và kinh nghiệm chuyên môn; nền tảng đã nhận hơn 88,000 truy vấn trong năm qua bằng tiếng Quechua và tiếng Tây Ban Nha.
APROPO ra mắt NOA, một nền tảng AI tạo sinh hoạt động trên WhatsApp, web và mạng xã hội, được huấn luyện bằng dữ liệu địa phương và quốc tế mà tổ chức đánh giá là chính xác. Peru đang đối mặt nhiều thách thức: hơn 8,000 ca nhiễm HIV mới được báo cáo trong 2024, người trưởng thành trẻ trong độ tuổi 20 chịu ảnh hưởng nhiều nhất, và 12% của tất cả ca sinh là của các bà mẹ từ 10 đến 19 tuổi. APROPO đặt mục tiêu tiếp cận 100,000 thanh thiếu niên vào năm 2026.
Nhà nghiên cứu cũng cảnh báo rủi ro với người chuyển giới. Tổng điều tra dân số Argentina 2022 ghi nhận gần 200,000 người tự nhận là chuyển giới hoặc không nhị phân; báo cáo 2021 chỉ ra tuổi thọ khoảng 35–40 năm và mức độ phân biệt cao trong các cơ sở y tế. Nhóm CIECTI thử nghiệm các mô hình ngôn ngữ lớn và ghi nhận phản hồi mang tính kỳ thị và lỗi lâm sàng, chẳng hạn từ chối thủ thuật phù hợp tùy theo việc một người được xác định là chuyển giới hay cisgender. Họ đã phát triển công cụ để đánh giá những hại đó và dự kiến bổ sung dữ liệu để giảm thành kiến.
Chuyên gia nhấn mạnh cần cải thiện dữ liệu, quy định, phối hợp công-tư và sự tham gia của cộng đồng. CLIAS đã thúc đẩy 15 dự án AI giữa 2023 và 2024 và xuất bản hướng dẫn về bộ dữ liệu y tế chất lượng. Các nhà nghiên cứu kết luận AI có thể hỗ trợ sức khỏe tình dục và sinh sản nếu công cụ được huấn luyện bằng thông tin đại diện và có giám sát con người kịp thời.
Từ khó
- AI tạo sinh — một loại trí tuệ nhân tạo tạo nội dung mới
- triển khai — đưa công nghệ vào thực tế sử dụng
- chatbot — chương trình trả lời tự động qua tin nhắn
- bình duyệt — quá trình kiểm tra bởi chuyên gia độc lập
- huấn luyện — dạy máy học từ dữ liệu mẫu
- thành kiến — định kiến hoặc ý kiến sai lệch chống lại nhóm
- giám sát — theo dõi và can thiệp khi cần thiết
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ lợi ích lớn nhất khi triển khai chatbot bằng ngôn ngữ địa phương là gì? Hãy nêu ví dụ và lý do.
- Theo bài, nhóm nghiên cứu phát hiện thành kiến với người chuyển giới. Bạn đề xuất những bước cụ thể nào để giảm thành kiến trong hệ thống AI?
- Những thách thức chính để mở rộng nền tảng AI y tế ở Mỹ Latinh là gì? Hãy bàn về dữ liệu, quy định và sự tham gia của cộng đồng.
Bài viết liên quan
Siêu âm mới giúp phân biệt nang và khối vú
Các nhà nghiên cứu phát triển phương pháp xử lý tín hiệu siêu âm dựa trên tương quan, giúp phân biệt dịch và khối rắn trong vú. Thử nghiệm ban đầu với bệnh nhân thật cho thấy chẩn đoán chính xác hơn và có thể giảm sinh thiết không cần thiết.
AI và ảnh công dân phát hiện muỗi Anopheles stephensi ở Madagascar
Các nhà nghiên cứu dùng AI và ảnh do người dân gửi để xác định Anopheles stephensi, được cho là phát hiện đầu tiên ở Madagascar. Ảnh chụp năm 2020 qua ứng dụng GLOBE Observer và kết quả được công bố trên tạp chí Insects.
Đánh giá chương trình Thu nhập Cơ bản Đảm bảo ở St. Louis
Đánh giá cho thấy khoản tiền mặt không ràng buộc đã giúp các gia đình thu nhập thấp ở St. Louis cải thiện an ninh kinh tế, điểm tín dụng và chất lượng cuộc sống. Đó là kết quả của một chương trình thí điểm và đánh giá độc lập.
