Araştırmacılar, kullanıcıların çevrimiçi dikkatini şekillendiren algoritmalar üzerinde dışarıdan daha fazla kontrol olanağı sağlayan bir araç tasarladı. Araç, büyük bir dil modeli ile çalışan bir web uzantısı biçiminde çalışıyor; antidemokratik tutumları (örneğin şiddet çağrıları veya rakipleri hapse atma talepleri) ve partizan düşmanlığı içeren gönderileri tarayıp akışta yukarı veya aşağı taşıyor. Önemli olan, hiçbir gönderinin kaldırılmaması; yalnızca akıştaki konumları değiştiriliyor.
Deneylerde yaklaşık 1.200 gönüllü aracı 10 gün boyunca 2024 seçimleri sırasında kullandı. Ayrıca ayrı 7 günlük denemelerde farklı katılımcı grupları, ilgili içeriklerin aşağı veya yukarı sıralandığı akışları gördü; kontrol grubunda sıralama değişikliği yapılmadı. Araç kullanıcının X akışında saniyeler içinde faaliyete geçiyor ve sıralamayı yerel olarak değiştiriyor; böylece platformla doğrudan işbirliği gerekmiyor.
Sonuçlar, antidemokratik içeriklerin aşağı sıralanmasının katılımcıların karşı partiden insanlara karşı daha sıcak hissetmesine yol açtığını gösterdi. Etki hem kendini liberal hem de muhafazakar olarak tanımlayan kişilerde gözlendi. Araştırmacılar anketlerde 1–100 ölçeğinde ortalama 2 puanlık bir iyileşme buldu ve bunun ABD nüfusunda tahmin edilen yaklaşık 3 yıllık tutum değişikliğine benzediğini not ettiler. Projede bilgi bilimi, bilgisayar bilimi, psikoloji ve iletişim disiplinleri birlikte çalıştı; araştırmacılar kodu yayımladı ve çalışma Science dergisinde yayımlandı.
- Kullanılan zararlı içerik kategorileri: iki partili iş birliğinin reddi.
- Gerçeklere şüpheyle yaklaşma ve demokratik ilkelerdan vazgeçme istekliliği.
- Proje çeşitli fonlarla desteklendi ve ek yazarlar Northeastern ile Stanford'dan.
Zor kelimeler
- uzantı — tarayıcıya eklenen küçük program veya uygulamauzantısı
- akış — kullanıcının gördüğü sıra halindeki içerik listesiakışta, akışında, akışları
- sıralama — öğelerin gösterilme düzeni veya yerlerisıralamayı
- antidemokratik — demokratik değerleri reddeden veya zayıflatan tutum
- partizan — belirli bir siyasi tarafı savunan veya bağlı
- tutum — kişinin bir konuya ilişkin düşünce veya hisleri
- gönüllü — ücretsiz katılan veya isteyerek yer alan kişi
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Bu tür bir aracın sosyal medya üzerindeki kullanıcı deneyimini olumlu veya olumsuz nasıl etkileyebileceğini düşünüyorsunuz? Neden?
- Yerel olarak çalışan ve platformla işbirliği gerektirmeyen araçların ifade özgürlüğü ve içerik düzenlemesi açısından hangi riskleri veya yararları olabilir? Örnek verin.
- Araştırmada görülen 'ortalama 2 puanlık iyileşme' kamu tutumlarında küçük bir değişim gibi görünüyor. Sizce küçük tutum değişimleri demokrasi üzerinde nasıl bir etki yaratabilir? Açıklayın.
