Veba bazı ülkelerde, özellikle Madagaskar’da endemik kalmaya devam ediyor. Son 25 yılda Madagaskar’da 13.000’den fazla kişi etkilendi ve ölüm oranı yüzde 27 olarak bildirildi. Hastalık genellikle kırsal alanlarda görülüyor ama kentlere de ulaşabiliyor.
Veba bir bakteriden kaynaklanıyor ve pirelerin ısırmasıyla bulaşıyor. İki ana formu var: bubonik ve daha ağır seyreden pnömonik. Yaygın belirtiler ateş, üşüme ve kusmadır.
Araştırmalar insan piresi Pulex irritans’in salgınlarda etkili olabileceğini öne sürdü. Bilim insanları hane ziyaretleri ve pire örnekleri ile hane alışkanlıklarını inceledi ve bazı uygulamaların pireyi artırdığını buldu.
Zor kelimeler
- endemik — Belirli bir bölgede sürekli bulunan hastalık
- ölüm oranı — Hastalıklarda ölenlerin toplam içindeki yüzdesi
- bakteri — Tek hücreli, bazı hastalıklara neden olan canlıbakteriden
- bulaşmak — Bir hastalığın bir kişiden diğerine geçmesibulaşıyor
- pnömonik — Akciğerleri etkileyen, ağır seyreden hastalık türü
- bubonik — Deride şişlik ve lenf bezlerini etkileyen form
- pire — Küçük kan emen böcek, hayvan ve insanları ısırırpirelerin, pireyi
- salgın — Hızla yayılan, çok kişinin etkilenmesi durumusalgınlarda
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Madagaskar'da veba neden endemik olabilir?
- Pirelerle mücadele etmek için hane alışkanlıklarında neler değiştirilebilir?
- Veba belirtilerinden hangilerini hatırlıyorsunuz?
İlgili makaleler
PFAS maruziyeti yetişkinlerin bağışıklığını zayıflatabilir
Yeni araştırma, PFAS adlı kimyasallara maruz kalmanın yetişkinlerde bağışıklık yanıtını azaltabileceğini gösteriyor. Çalışma kirlenmiş içme suyuna bakan kişileri inceledi ve yüksek PFAS düzeylerinin antikor üretimini düşürdüğünü buldu.
Çin’in Afrika’daki Enerji Finansmanı ve Riskleri
Çin, Afrika’da hidroelektrik, iletim hattı ve güneş projelerine büyük finansman sağladı. Çalışmalar bazı yerlerde enerji yoksulluğunu azalttığını gösterirken uzmanlar kaynak teminatlı ve şeffaf olmayan kredilerin riskleri konusunda uyarıyor.
Gazze'de çocukların protez bakımı krizi
Gazze'de savaş nedeniyle uzuv kaybeden binlerce çocuk düzenli protez bakımı ve malzeme eksikliğiyle karşı karşıya. Uzmanlar, yeterli tedarik, eğitimli personel ve uzun süreli yatırımlar yapılmazsa genç ampütelerin zarar görebileceğini söylüyor.
