Brown University'de yürütülen araştırma, Nicole Haderlein'in yüksek lisans çalışması olarak gerçekleşti ve kıdemli yazar Alexander Sokolovsky ile birlikte CDC'nin Youth Risk Behavior Surveillance System (YRBSS) verileri kullanıldı. Çalışmada zorbalık, siber zorbalık, cinsel şiddet ve aile içi şiddet ayrı ayrı ölçüldü; aynı zamanda birden fazla maruziyetin birleşik etkisi de değerlendirildi.
Sonuçlar, her bir şiddet türüne maruz kalmanın geçmiş 30 gün içindeki sigara ve elektronik sigara kullanım sıklığını artırdığını gösterdi. Araştırmada yaklaşık beşte birinin zorbalık bildirdiği, yaklaşık %15'inin siber zorbalık yaşadığını ve %5'inin cinsel şiddet veya aile içi şiddet deneyimi olduğunu belirttiler. Sokolovsky, tüm şiddet biçimlerinin artmış riskle ilişkili olduğunu ve bir "doz-cevap" etkisi bulunduğunu; yani genç bir kişi birden fazla şiddet türüne maruz kaldıkça tütün kullanma riskinin yükseldiğini vurguladı.
Çalışma ayrıca cinsiyete göre değişimleri inceledi: 2021'de şiddete maruz kalma ile geçmiş 30 gün sigara kullanımı arasında erkeklerde daha güçlü bir ilişki gözlenirken, 2023'te ne sigara ne de elektronik sigara için cinsiyete göre farklılık bulunmadı. Yazarlar, sağlık çalışanları, öğretmenler ve okul danışmanlarının öğrencileri şiddet ve tütün kullanımı açısından rutin olarak değerlendirmesini önerdi ve ergenlere yönelik şiddet önleme, erken tanı ile müdahale programlarının tütün kullanımını azaltmada etkili olabileceğini belirttiler.
Zor kelimeler
- maruziyet — bireyin zararlı bir şeye uğrama durumumaruziyetin
- doz-cevap — maruz kalma arttıkça etkinin artması durumu
- tütün kullanımı — sigara ve benzeri ürünleri tüketme alışkanlığıtütün kullanma, tütün kullanımını
- erken tanı — sorunun belirtileri erken dönemde fark etme
- müdahale — sorunu azaltmak için yapılan eylem veya işlem
- şiddet — fiziksel veya psikolojik zarar verme davranışışiddete
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Birden fazla şiddet türüne maruz kalan gençler için hangi önlemler en etkili olabilir? Neden açıklayın.
- Okullar tütün kullanımını azaltmak için erken tanı ve müdahale programlarında hangi uygulamaları başlatabilir? Örnek verin.
- Sağlık çalışanları ve eğitimcilerin öğrencileri şiddet ve tütün kullanımı açısından rutin değerlendirmesinin olası zorlukları ve faydaları nelerdir?
İlgili makaleler
Manyetik Rezonansta (MRI) Yeni Fiziksel Model
Rice Üniversitesi ve Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı araştırmacıları, moleküler hareketleri MRI sinyalleriyle ilişkilendiren fizik tabanlı bir model geliştirdi. Çalışma The Journal of Chemical Physics dergisinde yayımlandı ve kod açık kaynak verildi.
Genetik farklılıklar D vitamininin diyabet etkisini değiştiriyor
Yeni analiz, belirli genetik varyasyonlara sahip kişilerde D vitamininin prediyabetten tip 2 diyabete ilerlemeyi geciktirebileceğini veya önleyebileceğini gösteriyor. Bulgular gen reseptöründeki farklılıkların neden bazı kişilerin fayda gördüğünü açıklayabileceğini öne sürüyor.
Uyku Alışkanlıkları ve Beyin Yaşlanması
Yeni çalışma, 23.000’den fazla orta yaşlı ve yaşlı yetişkinin anketleri ve beyin görüntülerini kullanarak bazı yaygın uyku alışkanlıkları ile beyinde yaşlanma işaretleri arasında bağlantılar buldu. Bulgular üç değiştirilebilir uyku davranışına işaret ediyor.