Avustralya, 2024 yazında artan sıcaklıklar ve bununla bağlantılı aşırı hava olaylarıyla karşılaştı. Aralık sonunda Güneydoğu'da başlayan büyük orman yangınları Ocak ortalarına kadar kontrol altına alınamadı; iki hafta sonra ortaya çıkan ikinci bir yangın ilk yangınla birleşti. Grampians National Park ve Little Desert National Park ciddi hasar gördü; Little Desert Nature Lodge tesisleri tahrip oldu ve Malleefowl gibi türler için endişe arttı. Bilim insanları Grampians globe-pea adındaki kritik çalıyı korumaya çalıştı.
Denizlerde de durum kötüleşti: Büyük Set Resifi'nin güney kısmında 2024'te kitlesel mercan ağarması görüldü ve araştırmacılar daha önce nispeten bakir kalan alanlarda yüksek ölüm ve hastalık oranlarına dikkat çekti. Kuzeyde muson yağmurları, özellikle Far North Queensland'de, şiddetli seller getirdi. Muson Darwin'e 7 Şubat 2025'te ulaştı; bu, kayıtlardaki en geç tarihlerden biri olarak not edildi.
Diğer uç olaylar Kategori 5 Siklon Zelia'nın Şubat ortasında karaya ulaşması ve Aralık'ta görülen yoğun sıcak hava dalgalarıydı. 2024, uzun dönem ortalamanın 1.46°C üzerinde kaydedilerek ikinci en sıcak yıl oldu; Birdsville'de Aralık ayında 47.2°C görüldü. Devlet raporları ısınmayı daha sık görülen aşırı sıcaklarla ilişkilendiriyor ve sivil kuruluşlar 2024'te 56 tür ve ekolojik topluluğun yeni tehdit altında tanındığını bildiriyor. Demograflar iklim felaketleri sonrası yılda yaklaşık 22.000 Avustralyalının konut değiştirdiğini tahmin ediyor; evlerin yaklaşık yüzde 15'i konut sigortası uygunluk stresi yaşıyor ve ortalama konut sigortası primleri 2022-2023 arasında yüzde 14 arttı. Felaketlerin yaz sonuna kadar sürdüğü, bazı bölgelerde daha vahşi hava ve uzayan yangın sezonu beklendiği bildiriliyor.
Zor kelimeler
- kitlesel — çok sayıda veya geniş ölçekte oluşan
- ağarmak — renk kaybedip beyaza doğru dönmekağarması
- bakir — insan etkisinden az etkilenmiş, el değmemiş
- muson — mevsimlik güçlü yağmur getiren rüzgâr sistemimuson yağmurları
- siklon — dönerek kuvvetli rüzgâr ve yağış getiren fırtına
- ekolojik topluluk — aynı alanda birlikte yaşayan bitki ve hayvan grubuekolojik topluluğun
- prim — sigorta için ödenen düzenli ücretprimleri
- uzamak — daha uzun süre sürmek, süreyi artırmakuzayan
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Makaledeki olaylara bakarak, sigorta primlerindeki artışın toplumsal etkileri neler olabilir? Örneklerle açıklayın.
- Koruma çabaları ve türler üzerindeki etkiler göz önünde bulundurulduğunda, yerel koruma uygulamalarında hangi öncelikler daha önemli görünmektedir? Neden?
- Uzayan yangın sezonu ve daha vahşi hava beklentisi, kent ve kırsal alanlarda hangi hazırlıkları gerektirebilir? Kısa ve orta vadeli öneriler verin.
