Amerika Birleşik Devletleri'nde son dönemde etkisini artıran orman yangınları, ülkenin yerine konulamaz kültürel mirası üzerinde büyük bir tehdit oluşturuyor. Ocak 2025'te Los Angeles'ta çıkan Palisades Yangını, rekonstrüksiyon maliyeti 5,1 milyon dolar olarak hesaplanan tarihi Will Rogers Çiftlik Evi'ni tamamen yok etti. Bu felaketten altı ay sonra çıkan Dragon Bravo yangını, Grand Canyon Ulusal Parkı'ndaki 1927 yapımı tarihi Grand Canyon Lodge binasını küle çevirdi.
UC Santa Barbara bünyesindeki Ulusal Ekolojik Analiz ve Sentez Merkezi (NCEAS) araştırmacıları, bu tehdidi ulusal ölçekte değerlendiren ilk kapsamlı araştırmayı yayımladı. Nature Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışmada, Ulusal Tarihi Yerler Sicili'nde kayıtlı 100.117 alan detaylıca analiz edildi.
- Tarihi mekânların yarısından fazlası yangın maruziyeti yaşamakta, 3.446 alan ise aşırı yüksek risk altında bulunmaktadır.
- Yangın riski en yüksek seviyede ABD'nin batı eyaletlerinde ölçülürken; California, New Mexico, Colorado ve Oklahoma en riskli eyaletler olarak öne çıkmaktadır.
- Tescilli kültür varlıklarının %90'ını oluşturan binalar, miras değerleri fiziksel yapılarına bağlı olduğu için yangınlara karşı son derece hassastır.
Araştırma, California hariç çoğu eyalette tarihi alanların resmi yangın mücadele planlarına dahil edilmediğini gösteriyor. Uzmanlar, tarihi bir yapı yok olduğunda toplumların ortak hafızasını kaybettiğini vurgulayarak özgün mimariyi koruyan yangın önlemleri öneriyor. Çevresel bitki örtüsü yönetimi ve yangına dayanıklı malzemeler içeren bu önlemlerin, yetkili kurumların riskli alanları önceliklendirmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
Zor kelimeler
- miras — Bir toplumun geçmişten devraldığı kültürel değerler.mirası
- maruziyet — Bir durum veya tehlike ile karşılaşma hali.maruziyeti
- tescilli — Resmî makamlarca kayda geçirilmiş ve onaylanmış.
- hassas — Dış etkenlerden kolayca etkilenen veya zarar gören.hassastır
- önceliklendirmek — İş veya konuları önem sırasına koymak.önceliklendirmesine
- bitki örtüsü — Bir bölgede doğal olarak yetişen bitkiler.
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Tarihi bir yapının yangında yok olması toplum hafızasını nasıl etkiler?
- Yangın riskinin yüksek olduğu bölgelerde tarihi mekânları korumak için ne tür önlemler alınabilir?
- Artan orman yangınları karşısında yetkili kurumlar kültürel mirası korumak için nasıl bir plan yapmalıdır?