De studie analyseert bijna twee decennia aan satellietwaarnemingen samen met moderne atmosferische reanalysegegevens om te beoordelen in hoeverre veranderingen in aerosolen hebben bijgedragen aan de recente toename van de energiebalans van de aarde. Aerosolen — de fijne deeltjes in de atmosfeer van vervuiling, bosbranden en vulkaanuitbarstingen — beïnvloeden zowel wolkeigenschappen als de hoeveelheid zonlicht die naar de ruimte wordt teruggekaatst.
De onderzoekers vonden duidelijke, tegengestelde aerosoltrends per hemisfeer. Op het noordelijk halfrond leidde schonere lucht boven industriële gebieden tot minder deeltjes die zonlicht reflecteren, waardoor meer zonne-energie het oppervlak bereikte. Op het zuidelijk halfrond leidden grote natuurlijke gebeurtenissen, waaronder de Australische bosbranden en de vulkaanuitbarsting van Hunga Tonga–Hunga Ha'apai, tot sterkere aerosoltoenames en helderdere wolken die meer zonlicht terugstuurden. Omdat deze effecten in tegenovergestelde richting werken, heffen ze elkaar grotendeels op.
- Van 2003 tot 2023 nam de aarde warmte op met een snelheid van ongeveer een halve watt meer energie per vierkante meter per decennium.
- De toename in energie wordt voornamelijk gedreven door veranderingen in teruggekaatst zonlicht, niet door veranderingen in warmte die de ruimte ontsnapt.
- Twee onafhankelijke methoden — satellietwaarnemingen en reanalyse-schattingen van sulfaatdeeltjes — toonden hetzelfde hemisferische patroon.
De auteurs concluderen dat aerosolveranderingen weinig netto wereldwijde invloed hebben gehad op de recente opwarming. Ze waarschuwen dat modellen die vooral focussen op vervuiling op het noordelijk halfrond de natuurlijke aerosol-effecten op het zuidelijk halfrond kunnen onderschatten. De studie verschijnt in Science Advances en is gefinancierd door programma’s van NOAA en NASA; bron: University of Miami.
Moeilijke woorden
- aerosol — fijne deeltjes in de atmosfeer, vaak van vervuilingAerosolen
- energiebalans — verschil tussen ontvangen en uitgestraalde energie
- terugkaatsen — licht of straling naar de ruimte weer reflecterenteruggekaatst
- hemisfeer — helft van de aarde, noordelijk of zuidelijk
- sulfaatdeeltje — klein deeltje met zwavel, vaak van industrie of vuursulfaatdeeltjes
- wolkeigenschap — kenmerk van wolken, bijvoorbeeld helderheid of hoeveelheidwolkeigenschappen
- onderschatten — minder belangrijk of groot achten dan het is
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Hoe kunnen tegengestelde aerosoltrends in noordelijke en zuidelijke hemisfeer beleidskeuzes over luchtvervuiling beïnvloeden? Geef twee redenen.
- Waarom waarschuwen de auteurs dat modellen die vooral op het noordelijk halfrond focussen problemen kunnen hebben? Geef voorbeelden van ontbrekende effecten.
- Welke gevolgen kan een toename van ongeveer een halve watt per vierkante meter per decennium hebben voor lokale of regionale klimaten? Noem mogelijke effecten en leg uit waarom.
Gerelateerde artikelen
Haar legt chemische blootstelling vast
Onderzoekers van de University of Texas in Austin laten zien dat haar chemische blootstelling over dagen, weken en maanden kan bewaren. Door haar te verwarmen en met een massaspectrometer te meten, kunnen langdurige tijdlijnen van blootstelling worden vastgesteld.
Inheemse groepen vragen bescherming van tropische bossen op COP30
Op COP30 in Belém riepen inheemse volkeren en lokale gemeenschappen om sterkere bescherming van bossen, erkenning van territoriale rechten en directe toegang tot klimaatfinanciering. Een rapport van GATC en Earth Insight toont waar extractieve industrieën gebieden bedreigen.
Chinese zonnepanelen veranderen Pakistanse energie
Sinds 2023 veroorzaken hittegolven in Pakistan regelmatige stroomuitval. Grote import van Chinese zonnepanelen en een snelle toename van batterijen veranderen de energiemix, maar zorgen over kolen, netfinanciën en veiligheid blijven bestaan.