Xonorika Kira: Pligrandigi la ideon pri inteligenteco ^{CEFR B2}

Xonorika Kira proponas malferman kritikojn de la ideo pri "centri la homon" en arta inteligento. Ŝi pruvas, ke tiu mallarĝa koncepto venas el longa historio de malestimo kontraŭ bestaj, ekologiaj, prapatraj kaj spiritaj scioj, kaj ke ĝi ofte estis formita de blanka supereco, patriarkio, diskriminacio kontraŭ handikapaj homoj kaj cis-heteronormeco. Centrado de la homo, laŭ ŝi, riskas fortigi tiun specifan ŝablonon anstataŭ defii ĝin.

Ŝi ankaŭ klarigas kiel la artikulitaj limoj inter natura kaj artefarita produktis moralajn regulojn pri kiu "kalkulas" kiel reala aŭ enkorpiĝinta. Tiuj reguloj estis uzataj por marki aliajn homojn kiel "nenaturajn". Kira rekomendas vastigi la rilaton al inteligenteco, agnoskante ke konscio kaj zorgo aperas trans specioj, sistemoj kaj teknologioj; ŝi ne romantikas pri maŝinoj, sed postulas rekonon de interdependeco kun la artefarita kaj kun la planedo.

Kaj en la praktiko ŝi ligas siajn ideojn al la nunaj ŝanĝoj en komputado: la tutmonda teknologia ekosistemo jam aŭtomatigis multajn kreajn kaj afektajn taskojn, kaj ekde almenaŭ 2022 la akceliĝo de planetara komputado pligrandigis timojn pri anstataŭigo de laboro, signifo, percepto kaj kreiveco. Ŝi priskribis ĉe libroprezentado en Now Instant en Los Angeles la klopodojn repreni teknologion kaj datumojn kiuj estis ekstraktitaj sen konsento; artkritikisto demandis pri rektifiko de produktada kunteksto, kaj kuratoro notis ke queer kaj dekcolonialaj artistoj vastigis la konversacion.

Ŝi substrekas ke AI-bildoj kaj voĉoj nun konkuras kun la realo, kreante superfluon de bildoj kaj malabundon de verigado. Kira memorigas, ke datumoj estas produkto de laboro, ekstraktado kaj energikonsumo, kaj ke modeloj funkcias sur serviloj kiuj uzas elektron, akvon kaj mineralojn. Ŝiaj rekomendoj inkluzivas malgrandajn, situigitajn datumarkivojn bazitajn sur rilatoj, konsento kaj respondeco; alternativajn datumokonsumajn formojn — pli malgrandajn, pli malrapidajn modelojn por komunumoj; kaj interfacojn kiuj invitas profundon anstataŭ senfinan skalon. Labori kun AI devas signifi trakti sistemojn kiel nestabilajn kunlaborantojn kaj uzi ilin por subteni la suverenecon de kulturoj kies scio estis ekstraktita. Sekvante Ruha Benjamin, Kira emfazas, ke imagpovo devas akompani malkonstruaĵon: krei novajn mondojn estos malordega sed necesa.

Xonorika Kira estas interdisciplinara artisto, esploristo kaj verkisto. Ilia laboro fokusiĝas pri la komplikaĵoj de trauma kaj kolonia potenco, patologigo, trans- kaj queer-temporalecoj, la produktado de scio el la Tutmonda Sudo, interreta estetiko kaj rezistema organizado.